Prefabrykaty betonowe od lat cieszą się dużą popularnością wśród generalnych wykonawców. Są trwałe, mają powtarzalne parametry i pozwalają skrócić czas prac prowadzonych na placu budowy. Między innymi dlatego prefabrykacja coraz częściej zastępuje tradycyjne wykonywanie elementów betonowych bezpośrednio na budowie.
Czym są prefabrykaty betonowe?
Prefabrykaty betonowe to gotowe elementy budowlane wykonane z betonu. Powstają w procesie prefabrykacji, czyli poza miejscem, w którym później zostaną wykorzystane. Mogą mieć różne rozmiary i pełnić rozmaite funkcje w konstrukcji budynku.
Elementy produkuje się wcześniej w zakładzie produkcyjnym, zgodnie z przygotowanym projektem. Gotowe prefabrykaty są następnie transportowane na plac budowy. Tam ustawia się je w odpowiednim miejscu i łączy z pozostałymi częściami konstrukcji.
Jak powstają prefabrykaty betonowe?
Produkcja odbywa się w kontrolowanych warunkach. Dzięki temu łatwiej zachować odpowiednie wymiary i powtarzalne właściwości kolejnych elementów.
Od produkcji do montażu prefabrykatu można wyróżnić kilka podstawowych etapów:
- formowanie – mieszanka betonowa trafia do przygotowanej wcześniej formy, która nadaje elementowi odpowiedni kształt i rozmiar;
- zagęszczanie – mieszankę najczęściej zagęszcza się przez wibrowanie, co pozwala ograniczyć puste przestrzenie i równomiernie rozłożyć beton;
- dojrzewanie – element pozostaje w określonych warunkach do czasu uzyskania wymaganych właściwości;
- transport – gotowe prefabrykaty są przewożone na teren inwestycyjny;
- montaż – na miejscu ustawia się je i łączy zgodnie z założeniami projektu.
Prefabrykaty betonowe – jakie elementy stosuje się w budownictwie?
Prefabrykacja betonowa obejmuje zarówno główne elementy konstrukcji, jak i części uzupełniające budynek. W zależności od projektu mogą to być m.in.:
- ściany i panele betonowe – stosuje się je jako ściany zewnętrzne, wewnętrzne; konstrukcyjne lub osłonowe. Gotowe elementy pozwalają szybciej wykonać kolejne części obiektu i ograniczyć zakres prac na placu budowy;
- płyty stropowe – służą do wykonywania stropów i przenoszenia obciążeń pomiędzy poszczególnymi kondygnacjami. Gotowe płyty można montować na miejscu, bez wykonywania całego stropu od podstaw;
- słupy, belki i podciągi – należą do podstawowych elementów nośnych konstrukcji. Przenoszą obciążenia i tworzą układ, na którym opierają się kolejne części obiektu,
- schody, balkony i nadproża – mogą być dostarczane na budowę jako gotowe elementy. Dzięki temu nie trzeba wykonywać ich od podstaw na miejscu, a ich wymiary są wcześniej określone w projekcie;
- elementy infrastruktury – należą do nich m.in. mury oporowe, przepusty, elementy drogowe czy części systemów odwodnienia. Powstają w określonych wymiarach i są przygotowane do montażu w miejscu inwestycji.
Jakie korzyści daje stosowanie prefabrykatów betonowych?
Zastosowanie prefabrykatów betonowych wpływa na wiele aspektów realizacji inwestycji, w tym m.in. na:
- skrócenie czasu budowy – elementy mogą powstawać równolegle z innymi pracami. Po dostarczeniu są gotowe do montażu, dlatego nie trzeba wykonywać ich od podstaw na placu budowy;
- trwałość i przewidywalność parametrów – kontrola materiałów i kolejnych etapów produkcji ułatwia uzyskanie elementów o właściwościach określonych w projekcie. Gotowe prefabrykaty są przeznaczone do wieloletniego użytkowania;
- ograniczenie prac na placu budowy – część robót przenosi się do zakładu produkcyjnego. Zmniejsza się m.in. zakres betonowania, wykonywania form i innych robót mokrych prowadzonych na miejscu;
- zmniejszenie wpływu pogody – elementy powstają w zakładzie, dlatego warunki atmosferyczne mają mniejszy wpływ na ich wykonanie;
- łatwiejsze planowanie prac – produkcję, dostawy i montaż można wcześniej ująć w harmonogramie. Pozwala to lepiej skoordynować kolejne etapy budowy;
- zachowanie przewidywalnych parametrów – właściwości elementów są określane już na etapie projektu i produkcji. Ułatwia to ich dopasowanie do wymagań konstrukcji;
- ograniczenie ilości odpadów na budowie – część materiałów i procesów pozostaje w zakładzie produkcyjnym, dzięki temu na placu budowy powstaje mniej pozostałości związanych z wykonywaniem elementów od podstaw.
Prefabrykaty znajdują zastosowanie w różnych rodzajach inwestycji
Prefabrykaty betonowe, dzięki swoim właściwościom, stosuje się w wielu segmentach budownictwa. Ich zastosowanie różni się w zależności od rodzaju obiektu i jego przeznaczenia.
Budownictwo mieszkaniowe
W budynkach mieszkalnych prefabrykowane mogą być m.in. ściany, stropy, balkony i biegi schodowe. Część elementów trafia na budowę już z wykonaną warstwą elewacyjną, osadzoną stolarką lub przygotowanymi instalacjami. Takie rozwiązania stosuje się przede wszystkim przy budowie obiektów wielorodzinnych.
Budownictwo przemysłowe
W halach produkcyjnych z prefabrykatów wykonuje się m.in. słupy, belki oraz sprężone dźwigary dachowe. Dźwigary mogą osiągać duże rozpiętości, dlatego dobrze sprawdzają się przy przekrywaniu dużych przestrzeni. Charakterystycznym rozwiązaniem są też doki przeładunkowe i podwaliny stosowane m.in. przy bramach. Doki mogą trafić na budowę jako gotowa bryła lub zestaw elementów do połączenia na miejscu.
Budownictwo użyteczności publicznej
Prefabrykację stosuje się m.in. przy budowie szkół, placówek medycznych, obiektów sportowych i kulturalnych. Szczególnym przykładem są stadiony, hale widowiskowe i audytoria. Z prefabrykowanych płyt, belek zębatych i stopni można wykonywać całe układy trybun.
Infrastruktura
W budownictwie infrastrukturalnym prefabrykaty przyjmują jeszcze inne formy. Są to m.in. belki mostowe, elementy obudowy tuneli, mury oporowe i przepusty. Przy budowie kolei i linii tramwajowych stosuje się także prefabrykowane płyty torowe, elementy przejazdów oraz płyty i ścianki peronowe.
Prefabrykaty betonowe – zastosowanie zależy od rodzaju inwestycji
Zakres prefabrykacji zależy przede wszystkim od rodzaju elementu, konstrukcji obiektu i warunków na placu budowy. Duże prefabrykaty wymagają odpowiedniego transportu, miejsca do rozładunku oraz dostępu dla żurawia. Przy ograniczonej przestrzeni ich zastosowanie może więc być utrudnione.
Znaczenie ma też sam projekt. Prefabrykacja najlepiej sprawdza się tam, gdzie elementy mają powtarzalne wymiary i można je wcześniej dokładnie zaplanować. Przy bardzo nietypowych kształtach, częstych zmianach projektu lub niewielkich, jednostkowych realizacjach praktyczniejsze będzie wykonanie elementów bezpośrednio na budowie.
Dlatego w jednych inwestycjach z prefabrykatów powstaje znaczna część konstrukcji, a w innych wykorzystuje się tylko wybrane elementy.
Prefabrykacja jest dziś cenioną technologią w budownictwie, ponieważ pozwala łączyć powtarzalność wykonania z możliwością dopasowania elementów do projektu. Powstałe w tym procesie prefabrykaty betonowe nie zastępują wszystkich tradycyjnych rozwiązań konstrukcyjnych, ale w dobrze zaplanowanych inwestycjach mogą usprawnić realizację i ułatwić wykonanie nawet złożonych konstrukcji.
